Γενικά
Η κατάθλιψη είναι μία σοβαρή διαταραχή που αυτή τη στιγμή κατέχει την 4η θέση παγκοσμίως στις αναπτυγμένες χώρες του πλανήτη μας και προβλέπεται το 2020 να φτάσει στη 2η θέση. Η κατάθλιψη είναι μία συχνή ψυχική διαταραχή που εμφανίζεται με παρόμοια συχνότητα και στα δύο φύλα κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης.
Στη σύγχρονη εποχή που ζούμε και με την ταχύτητα εξέλιξης των γεγονότων και το συνεχή βομβαρδισμό του ανθρώπινου εγκεφάλου με καινούργια δεδομένα αυξήθηκε η συχνότητα εμφάνισης τόσο των αγχωδών καταστάσεων, όσο και των καταθλιπτικών διαταραχών, ιδίως της ήπιας και μέσης βαρύτητας.
Συμπτωματολογία
Η κατάθλιψη δεν εμφανίζεται σε όλους με τα ίδια συμπτώματα, ούτε με την ίδια ένταση και βαρύτητα.
Εκδηλώνεται με καταθλιπτική διάθεση, απώλεια του ενδιαφέροντος και ανηδονία, αισθήματα ενοχής ή χαμηλής αυτοεκτίμησης, με διαταραγμένο ύπνο και όρεξη, χαμηλή ενεργητικότητα και δυσκολία στη συγκέντρωση της προσοχής ή άλλες γνωστικές λειτουργίες. Συνήθως, συνοδεύεται και από σωματικές ενοχλήσεις. Τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να παρουσιαστούν με χρονιότητα ή με υποτροπές και να οδηγήσουν σε ουσιαστικές επιπτώσεις στη λειτουργικότητα του ατόμου σε καθημερινό επίπεδο.
Συνήθη προεξάρχοντα συμπτώματα στην ήπια και μέσης βαρύτητας κατάθλιψη είναι η κόπωση, η αδυναμία και η ατονία με καταθλιπτικό συναίσθημα με ή χωρίς άγχος, κάποιες διαταραχές ύπνου όπως η υπνηλία, η ευσυγκινησία, η ανορεξία και γενικά, η έλλειψη ικανοποίησης και ευχαρίστησης στην καθημερινότητα του ατόμου.
Αυτοκτονικός ιδεασμός
Ένα από τα προεξάρχοντα συμπτώματα της κατάθλιψης είναι ο αυτοκτονικός ιδεασμός, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε πράξεις αυτοχειρίας, γεγονός που σχετίζεται με την απώλεια περίπου 850.000 χιλιάδων ανθρώπινων ζωών ετησίως (ΠΟΥ). Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η άμεση αξιολόγηση, διάγνωση και παρέμβαση σε άτομα με καταθλιπτική συμπτωματολογία κρίνεται αναγκαία και απαραίτητη.
Συννοσηρότητα με σωματικές παθήσεις
Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στη θεραπευτική αντιμετώπιση των καταθλιπτικών ασθενών με συννοσηρότητα σωματικών παθήσεων.
Υπάρχουν πάρα πολλές παθήσεις τόσο νευρολογικές (N. Parkinson, επιληψία, άνοια, κλπ.), όσο και σωματικές (καρκίνος, Σ.Δ., ρευματοπάθεια, κλπ.), που επηρεάζουν τη διάθεση των ασθενών, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν και κατάθλιψη, όπως και καταθλιπτικοί ασθενείς που μπορεί να εμφανίσουν κάποια νευρολογική ή σωματική πάθηση.
Τρίτη ηλικία
Η κατάθλιψη σε άτομα άνω των 65 ετών θεωρείται μία σοβαρή διαταραχή, διότι υπάρχουν στην ηλικία αυτή έντονα προβλήματα, τόσο κοινωνικά και ψυχολογικά, όπως η απομάκρυνση των παιδιών, η συνταξιοδότηση, η απραξία και η απομόνωση, όσο και οργανικά. Προεξάρχοντα συμπτώματα εκτός από το έντονο καταθλιπτικό συναίσθημα και την ευσυγκινησία, είναι οι διαταραχές στον ύπνο, η ανορεξία, η κόπωση, η απόσυρση και η απομόνωση με έντονο αυτοκτονικό ιδεασμό, ιδίως όταν υπάρχει συννοσηρότητα με άλλες παθήσεις του Κ.Ν.Σ. (Α.Ε.Ε., νόσος Parkinson, κλπ.) και άλλες οργανικές νόσοι (σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, ρευματικά νοσήματα, καρδιοπάθειες, κλπ.).
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Όσον αφορά στην ήπια και μέσης βαρύτητας κατάθλιψη προτιμώμενη αντιμετώπιση είναι η ψυχοθεραπεία. Ερευνητικά υποστηρίζεται η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία ως η πιο αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.
Η ταυτόχρονη ψυχοθεραπεία για την κατάθλιψη αυξάνει, επίσης, την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής σε ασθενείς με σοβαρή, υποτροπιάζουσα ή χρόνια κατάθλιψη. Ακόμα, η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία φαίνεται να έχει ένα ισχυρό προβάδισμα έναντι άλλων θεραπειών και στην πρόληψη πιθανών υποτροπών.
Θεοδώρα Ε. Τσόλη